Ai cũng biết Trịnh Công Sơn yêu quý, thận trọng với cây đàn ghi ta của mình đến thế nào. Nhưng ít người biết ông còn có niềm vui là tặng những chiếc đàn hay cho bạn bè và người thân. Anh Tòng ấn tượng: “Chúng tôi làm đàn, sửa đàn cho nhạc sĩ với sự cầu kỳ nhất có thể để ông hài lòng. Ông thường mua mấy cây đàn để đem tặng bạn bè và các nghệ sĩ khác!”.
Tri âm với đàn Việt
Những cây đàn ghi ta mà nhạc sĩ Trịnh Công Sơn thường sử dụng đã được chụp hình quay phim, tuyệt đại đa số là đàn do Việt Nam sản xuất.
Một câu hỏi đặt ra, phải chăng thiếu đàn ngoại nên Trịnh Công Sơn phải sử dụng đàn nội? Nghệ sĩ ghi ta Công Danh bác bỏ luận điểm này, anh nói: “Sau khi Mỹ đổ quân vào miền Nam Việt Nam thì nhạc cụ của Mỹ, đặc biệt là đàn ghi ta có rất nhiều. Một người như Trịnh Công Sơn, nếu muốn có một cây đàn Mỹ hay nước khác thì không khó khăn gì cả. Trịnh Công Sơn thích sử dụng đàn Việt Nam chế tác vì ông thích âm thanh của nó”.
Anh Tòng, thợ sửa đàn cho biết: “Chúng tôi bán và sửa đủ loại đàn trên thế giới, nhưng quả thực Trịnh Công Sơn rất mê đàn Việt. Trước 1975, nhạc sĩ dùng đàn ghi ta Việt Nam biểu diễn, sau 1975 ông chủ yếu sử dụng vào sáng tác, nhưng ông vẫn giữ thói quen căn chỉnh, thay dây tại tiệm đàn chúng tôi. Cây đàn Phúc Châu của ông âm thanh rất hay, không thua kém gì đàn các nước”.
Còn nhớ khi tôi từ ngoài Bắc vào Huế, vào TP HCM xem các chương trình ca nhạc ở các tụ điểm, khá nhạc nhiên thấy nhiều nghệ sĩ sử dụng các cây đàn Việt Nam chế tác. Hay nói theo cách của các nghệ sĩ là “vừa có đàn ngoại, vừa có đàn Việt Nam, nhưng thích đánh đàn Việt Nam hơn”. Rất nhiều nghệ sĩ tự hào với cây đàn của mình, khi giới thiệu: “Đây là hiệu đàn mà Trịnh Công Sơn thường chọn sử dụng”. Thực tế, qua tìm hiểu của phóng viên, nhạc sĩ “Biển nhớ” sử dụng đàn của nhiều thương hiệu khác nhau, song đều do các nghệ nhân Việt tên tuổi làm nên.
Nỗi niềm người “ở lại”
Anh Tòng, người vẫn cặm cụi mỗi ngày sửa đàn, sửa amply kể: “Ngày nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mất, tôi được gia đình mời vào nhà riêng của ông để lắp đặt âm thanh phục vụ cho mọi người tới làm lễ tiễn đưa, đọc điếu văn, kể lại những kỷ niệm với Trịnh Công Sơn. Mới đó mà đã 18 năm”.
Nhiều năm qua tiệm đàn của anh Tòng vẫn đón nhiều nghệ sĩ, nhạc sĩ tên tuổi tới sửa, mua đàn. Có người chỉ ghé qua, tâm sự hỏi chuyện rồi đi.
Anh Tòng trăn trở: “Nghệ nhân làm đàn ngày càng ít. Thế hệ con cháu ít người nối nghiệp. Nhạc cụ, âm thanh nước ngoài tràn ngập trên thị trường và trên sân khấu. Điều này càng làm chúng tôi nhớ đến nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, người luôn yêu quý và ủng hộ người làm đàn Việt. Chúng tôi nhớ mãi hình ảnh ông đi đâu cũng mang bên mình cây đàn Việt Nam!”.
Trần Nguyên Anh
